En svo skemmtilega vildi til að skömmu eftir síðustu sýninguna í Nancy var ég kallaður til Hamborgar til að hlaupa í skarðið fyrir kollega minn sem veiktist undir lok æfingatímabilsins á - einmitt - Rigoletto. Auðvitað var uppfærslan í Hamborg gjörólík því sem ég hafði verið að gera í Nancy, en sem betur fer var nægur tími til að æfa lítillega með aðstoðarleikstjóranum, sem hafði reyndar aldrei hitt leikstjórann sjálfur, en hann kunni uppsetninguna vel, svo við gátum undirbúið þetta sæmilega. Það versta við svona innstökk er að maður hittir ekki kollegana sem maður syngur með fyrr en á sviðinu með áhorfendur og hljómsveit og ljós og allt stressið líka, svo það getur verið ansi strembið. Það hjálpaði auðvitað að hlutverkið var ferskt í minninu, en þar eð uppfærslan var svo ansi öðruvísi, meiri symbólík, þurfti ég að endurhugsa allar hreyfingar og staðsetningar á sviðinu, sem var mjög spennandi. Í Nancy og hérna í Caen er kryppan í frakkanum sem ég klæðist við hirðina og svo klæði ég mig úr honum og kryppan hverfur, en í Hamborg er það sami búningurinn allan tímann og kryppan er á sínum stað.

Í fyrradag fór ég með kollegunum á eina af ströndunum sem bandamenn hertóku fyrstar í áhlaupinu Overlord hinn örlagaríka 6. júní 1944, D-day, og það var auðvitað mikil upplifun að sjá leifarnar af bryggjunum sem voru byggðar af miklu hugviti á sex dögum og notaðar eftir árásina til að flytja hergögn og byrgðir til víglínunnar sem færðist hægt og sígandi austur og suður á bóginn. Kirkjugarðarnir þarna minna á mannfórnirnar, en auðvitað voru þær smávægilegar miðað við mannfallið á austurvígstöðvunum, í umsátrunum um Leningrad og Stalingrad sérstaklega. Þegar maður er í návígi við grimmdarlega sögu tuttugustu aldarinnar kemur fátt annað uppí hugann en einfaldlega: ekki stríð! Daginn fyrir frumsýninguna fórum við til Mont St. Michel, sem er sérkennilegur og feykna fallegur staður. Það hefði verið gaman að sjá almennilegt flóð, en háflæðið þennan dag var svo lítið að maður sá varla til sjávar; ströndin er bara sendin, löng og flöt. Klettur á miðri ströndinni, flatri svo langt sem augað eygir og á honum hefur í gegnum aldirnar verið byggt mjög fallegt og áhugavert klaustur, sem var líka byggt þannig að þetta er virki um leið. Pílagrímar koma þangað á pílagrímsförinni suðurá bóginn til Santiago de Compostello og einmitt þennan dag komu um 200 prestar víðsvegar að til messu í klaustrinu og gengu síðasta spölinn berfættir á sandinum.

Í millitíðinni milli þess að hafa sungið Rigoletto í þremur óperuhúsum byrjaði ég æfingar í Cardiff á Spaðadrottningunni eftir meistara Tsjækovskíj. Þetta er í þriðja sinn sem ég syng í þessari uppfærslu, en fyrst var það í Brussel og svo í San Francisco. Þegar ég söng sömu rulluna í Antwerpen og Gent var það í annarri uppfærslu. Upphaflega var ætlunin að í hlutverki Lisu yrði Catrin Wyn-Davis, en svo óheppilega vildi til að hún rifbeinsbraut sig á sýningu á Pelleas et Melisande skömmu áður en æfingarnar byrjuðu í Cardiff, svo að þrátt fyrir einlægan ásettning hennar að reyna að syngja rulluna í fyrsta sinn reyndist það einfaldlega ómögulegt að styðja við háa legu hlutverksins, svo í hennar stað kemur rússnesk sópransöngkona sem söng þessa uppfærslu með mér í Brussel.

Óperuheimurinn er alþjóðlegur og þjóðerni kollega minna hérna í Caen eru til vitnisburðar um það. Gilda er rússnesk, hertoginn er ítalskur, Sparafucile er franskur, Maddalena er armensk, Monterone er belgískur, Marullo er hálf moldavskur, kvart úkraínskur og kvart kóreanskur, Borsa er enskur, uppalinn í Frakklandi, Ceprano er franskur af armensku bergi brotinn, frú Ceprano er frönsk, Giovanna er pólsk, paggio er kóreönsk, hljómsveitarstjórinn er ítalskur, leikstjórinn er hálf frönsk, hálf írönsk og leiktjalda og búningahönnuðurinn er þýsk. Og þá er ég ekkert að nefna kórsöngvarana eða hljómsveitarmeðlimina! Gaman að svona fjölbreytni!

Leikstjórinn, Mariame Clement, ákvað að byggja sviðshugmyndina og alla umgjörð á hinni klassísku kvikmynd meistara Stanley Kubrick, Clockwork Orange. Það leiðir óhjákvæmilega af sér að ofbeldið sem er að finna í upprunalega verkinu er magnað margfalt. Karlhópurinn sem er uppistaðan í hirð hertogans er gríðarlega grimmur og óforskammaður og þeir, til dæmis, nauðga og myrða síðan Giovönnu; í lokin kemur hertoginn útúr herbergi Maddalenu með alblóðugar hendurnar eftir að hafa myrt hana. Hlutverkið mitt er Rigoletto og í stað þess að hann sé krypplingur klæðist hann einfaldlega búning sem er með kryppu. Hirðin heldur að hann sé krypplingur, en þegar hann hverfur heim á leið, klæðir hann sig úr kryppunni, en hinsvegar er hann allur ummyndaður í framan; með gríðarlegt ör á vinstri vanganum, einsog eftir brunasár, og útfrá munninum er einsog örið myndi bros sem hann losnar aldrei við. Hugmyndin að þessu er sótt í bók Victors Hugo "L'homme qui rit" í stað þess að halda fullri tryggð við upphaflegu bókina hans "Le Roi s'amuse" sem óperan er byggð á. Sem betur fer er uppistaðan í sminkinu silikon, svo þegar ég opna munninn til að syngja er þetta síður en svo til vandræða. Áhorfendur eru í nokkurra metra fjarlægð, svo þeir sjá ekki allan ófögnuðinn í öllum sínum smáatriðum, en á fyrstu æfingunum sem ég hafði sminkið framaní mér urðu nokkrir sviðsmennirnir gjörsamlega sjokkeraðir þegar ég mætti þeim á sviðinu og/eða á göngunum í leikhúsinu!

Nancy er þónokkuð sjarmerandi borg og torgið sem óperuhúsið stendur við, Stanislas torg, er ein af gersemum álfunnar. Við torgið eru byggingarnar ekkert sérstaklega háreistar, en allar í sama stíl; reistar fyrir tilskipun hertogans af Lorraine Stanislas Leszczyński, en hann var tengdapabbi Lúðvíks XV, og byggðar milli 1751 og 1755 af arkítektinum Emmanuel Héré. Torgið var nefnt "Place Stanislas" árið 1831 og er núna friðað undir merkjum Unesco. Myndin hérna til hliðar er af framhlið óperuhússins og vinstra megin við það er hlið inní Pépinière garðinn þar sem er meðal annars að finna lítinn dýragarð, kaffihús og allskyns leiktæki. Um helgar spila menn gjarnan fótbolta á þartilgerðum velli í garðinum og fótstígarnir eru alltaf fullir af spásserandi fólki þegar vel viðrar (sem reyndar hefur ekki gerst nógu oft meðan ég hef verið hérna í þetta sinn!). Í eldri hluta borgarinnar getur maður svo fundið fádæma góða veitingastaði þar sem er hægt að bragða á gómsætum sérréttum héraðsins í bland við standarda frá öðrum löndum og heimsálfum. Mér hefur liðið alveg prýðilega og þægi það með þökkum ef mér yrði boðið að syngja hérna aftur.

Faust-bal hefur verið tekið þónokkuð vel og þvert á minn grun um að áhorfendur myndu halda sig frá þessum sýningum hefur aðsóknin verið mjög góð og móttökurnar með ágætum. Gagnrýnendur hafa verið með ólíkindum jákvæðir; auðvitað hafa þeir haft skiptar skoðanir á bæði tónlistinni og textanum, en ég hef fengið mjög jákvæða umfjöllun, sem að sjálfsögðu gleður mitt hégómlega hjarta! Þetta er ópera um lækninn Faust-bal og hvernig kölski reynir að freista hennar meðan guð leggur til að hún velji hið góða þess í stað, sem hún og gerir. Hún nýtur liðsfylgis Amazonu, sem er einskonar lesbískur kvenhermaður og þeirra kynni leiða til að Fásta fæðir klónað barn sem Margarito drepur. Margarito er ástfanginn af Fástu, en hann er aggressívur amerískur herforingi og endar óperan á að hann nauðgar henni og drepur, án þess að hún gangist við að villast af vegi góðmennskunnar. Undir lokin geng ég í hlutverki kölska um allan salinn og í gærkvöld vildi svo skemmtilega til að sérstaklega trúuð eldri kona æpti og hrópaði á mig að hunskast í burtu, rauðbölvaður skrattinn, og láta þessa góðu og hreinu stúlku í friði. Þegar eitthvað viðlíka gerist veit maður að áhorfendur eru vel með á nótunum og trúa því sem maður gerir! Rétt fyrir frumsýninguna kom einn af kórtenórunum og tók myndir af bæði mér og félaga mínum sem er í hlutverki guðs og ég skelli hér með myndunum af okkur.

Rigoletto tekur svo við og uppsetningin verður öll í anda Clockwork Orange. Búningarnir verða hvítir og harkan og ofbeldið í spilltu töffarasamfélagi ræður ríkjum. Rigoletto er ekki krypplingur, heldur afmyndaður í framan vegna örs sem lætur hann líta út fyrir að vera síbrosandi (frummynd Jokersins í Batman sögunni og hugmyndin tekin úr annarri sögu Viktors Hugo; Maðurinn sem hlær) og kryppan er eitthvað sem hann notar sem atvinnutæki við hirðina og tekur af sér áður en heim til dótturinnar Gildu kemur. Ég er spenntur að sjá hvernig útkoman verður og skrifa eitthvað meira um þetta þegar nær sýningunum dregur, nú eða eftirá, sjáum bara til.

Toi, toi, toi - og gangi ykkur félögum allt í haginn.

Kveðja

Tommi

Í kvöld fáum við nú samt vonandi fullt rennsli, enda síðasta æfing fyrir generalprufuna sem verður á morgun og svo frumsýnum við á föstudagskvöldið. Það verður nú að viðurkennast að karlfauskurinn sem ég leik er bölvað ómenni og það er óvíst að áhorfendur eigi eftir að kenna í brjósti um hann þegar tengdadóttirin eitrar fyrir honum með rottueitri sem hún setur útí uppáhalds svepparéttinn hans og drepur hann þannig. Hann engist um í sárustu kvölum, en maður hugsar nú eiginlega með sér að farið hafi fé betra og þetta sé bara gott á hann, helvítið af honum! Samfarir milli ansi margra karakteranna eru gríðarleg þungamiðja þessarar uppfærslu en minn maður verður útundan, án þess að hann hafi nokkurn skapaðan hlut um það að segja, og honum er það lítið að skapi. Honum finnst sonurinn ekki standa sig nógu vel í að fullnægja frúnni og vill ólmur og uppvægur komast í rúmið með tengdadótturinni, en þegar hann ætlar að láta til skarar skríða uppgötvar hann að þá, bara rétt í því, hafði hún átt í feikna samförum með vinnumanninum nýja í verksmiðjunni hans! Hann refsar kauða, en tengdadóttirin sér þá við karlinum og drepur hann rétt sí svona með sveppunum sínum! Kollegarnir mínir Viktoria Safronova og Sergej Naida eru hérna á myndinni ósköp vel afslöppuð eftir velheppnaðar samfarir Katarínu og Sergej.

Fyrir nokkrum árum síðan tók ég þátt í uppfærslu í Trondheim í Noregi á óperunni Eysteinn av Nidaros sem Sverrir konungur og núna í sumar var aftur hóað í mig til að vera með aftur. Að þessu sinni var uppfærslan önnur, þótt óperan hafi verið sú sama, en það var mjög gaman að koma aftur til baka til frænda okkar þarna í Þrándheimi og njóta sumarblíðunnar, þegar hennar naut við. Í þetta sinn var ég ekki í víkingaklæðum heldur íklæddur "kamouflage" búningi að skæruliðahætti og ein af innkomum mínum á sviðið var í gömlum amerískum jeppa frá síðari heimstyrjöldinni þar sem á eftir mér hlupu skæruliðarnir mínir öskrandi og æpandi eftir að hafa drepið alla sem í veginum höfðu verið og losnað við alla mótstöðu við Sverri konung. Óperunni lauk svo með pomp og prakt inní kirkjunni einsog reyndar síðast líka.

Ég fór svo í prufusöngferð í ágúst, fyrst til Þýskalands og svo niður til Ítalíu áður en ég flaug til Íslands að byrja æfingar fyrir uppsetninguna okkar á Cavalleria rusticana og Pagliacci í Íslensku óperunni, sem er nýafstaðin. Smelli með mynd af mér sem Lúba tók af mér í San Remo.

Jæja, ég þarf að drífa mig inní óperuhús svo ég sendi bara kæra kveðju heim og vona að allir heima hafi það gott, þrátt fyrir 18% stýrivexti og almenna fjárhagserfiðleika. Í mínum huga hljómar bara klausan okkar í skemmtanabransanum "the show must go on"!!!

Keyrslan frá Maribor var stórslysalaus, einsog við var að búast, sem betur fer, en það kom mér svolítið á óvart hvað landslagið þarna í Slóveníu er magnað. Það er ekkert mikið um há fjöll, samt svolítið, en þarna eru hæðir eftir hæðir eftir hæðir. Svolítið svipað og hérna hjá okkur í Provence, en bara margfalt hæðóttara - ef maður getur sagt það. Litbrigðin í náttúrunni voru undurfalleg; allt frá dökk grænum furutrjám og útí ljósgræna, nýlaufgaða aska - sýndist mér (segir maður kannski asktré? - nei, aska, held ég, þó ekki þeir sem maður getur borðað úr - kannski er þetta allt önnur trjátegund - ég er svoddan auli í þessum trjágreiningum). Ég get ímyndað mér að haustin þarna austurfrá séu stórkostlega falleg - með öllum rauðu og gulu litbrigðunum sem bætast þá við.

Hérna hjá okkur hefur Ljúba verið iðin við að gróðursetja ávaxtatré og annað grænt góðgæti, en svo virðist sem villisvínin hérna hafi áttað sig á hvernig hægt er að troða sér undir girðinguna á nokkrum stöðum, með þeim afleiðingum að þau hafa étið töluverðan slatta af rótum og einhverju fleiru - og rótað upp útum allt hjá okkur. Kannski voru þetta ekki bara villisvínin, heldur líka skjaldbökur, sem við höfum af og til staðið glóðvolgar að því að háma í sig melónur og salatblöð. Þær eru friðaðar hérna og maður verður bara að reyna að byggja einhverskonar tálma fyrir þær, sem þær geta samt skriðið undir. Það dugar samt ekkert gegn villisvínunum - þau ryðjast í gegnum hvað sem er og láta einsog þau eigi þetta allt saman!

Það er erfitt að fastnegla hvað hérna í Maribor er sérstaklega slóvenskt. Ef maður les sér til um sögu staðarins, til dæmis á Wikipedia, er greinilegt að lengst af hafa þýskumælandi herrar ráðið hér lögum og lofum; um 1920 voru 80% Mariborbúa þýskir, en eftir síðari heimstyrjöldina voru þjóðverjarnir flæmdir í burtu og slóvenarnir tóku ráðin. Samt er þýskan það tungumál sem maður kemst best af með í búðum hérna í Maribor. Mér sýnist á alþýðumenningunni að fólk hér sé ótrúlega svipað austurríkismönnum að mörgu leiti. Hérna eru á mörgum sjónvarpsstöðvum í gangi svipuð þjóðlagaprógrömm og má finna í alpahéruðum Þýskalands, Austurríkis og Sviss. Óaðfinnanlega brosmilt fólk spilandi og syngjandi þessi líka mishressilegu hopp-lalla lög með harmónikkur og tírólaklæði. Karlmennirnir ægilega penir og fínir og stelpur með gífurlega ljóslitað hár og barmastórar í stíl stelpnanna sem frægar eru fyrir að þjóna á Oktoberfest.

Fjallið Pohorje gnæfir yfir borgina og þar eru frábærar skíðabrekkur. Þegar ég kom í lok mars var enn svolítill snjór en hann er farinn núna. Mér skilst að hér séu Slalom mót haldin í tengslum við heimsmeistaramót kvenna á skíðum og svo er verið að reyna að markaðssetja brekkurnar sem gæða skíðasvæði fyrir túrista. Verðlagið hérna er ekki hátt, svo það gæti vel borgað sig að skoða að koma hingað í skíðafrí.

Ég ætlaði að fara í sund í fyrstu vikunni minni hérna, en varð fyrir miklum vonbrigðum með að flestar laugarnar eru þannig gerðar að maður getur einfaldlega ekkert synt. Fólk liggur bara einsog í heitu pottunum og lætur loftbólunuddið sem er útum allar laugar gæla við sig. Þegar ég sá skiltið fyrir gufubaðið ákvað ég að slá til og fara í gufu. Mér til mikillar undrunar var ég skikkaður til að afklæðast gjörsamlega áður en í gufuna væri farið - engar sundskýlur þar. En það var erfiðara að venjast því að karlar og konur voru saman í gufunni - sem er auðvitað ágætt útaf fyrir sig - en getur orðið óþægilegt þegar stórglæsilegt fólk af gagnstæðu kyni er þar allt um kring!

Það eru ekki nema nokkrir dagar eftir af dvölinni hérna og ég held ég eigi eftir að hugsa til fólksins hérna með söknuði. Þessir gömlu Júgóslavar eru mjög almennilegt fólk. Lífsgæðakapphlaupið er að vísu að byrja að leggja þá undir sig, en þeir halda enn margir hverjir í gömlu sósíalísku gildin, sem ég held að sé gott. Vonandi tekst þeim að viðhalda þeim sem lengst. 

Ég tók að mér svo mikinn söng í þessari heimaveru núna rétt fyrir páskana að ég hefði haft gott að svolítilli afslöppun, en það fór svo að ég þurfti að fljúga hingað til Slóveníu strax á annan í páskum og hef verið á æfingum á hverjum degi síðan. Er sem betur fer í fríi í dag og naut þess að fara í labbitúr uppá hæð sem gnæfir yfir bæinn og baðaði mig í sólinni. Heiður himinn og sæmilega heitt, svo þetta var alveg stórfínt. Góður hvíldardagur.

Hér við ánna Drava er svo sérkennilegur vínviður. Þetta ku vera elsti vínviður í heimi og er gríðarlega stór - þekur framhlið eins af gömlu húsunum við ánna og Mariborbúar eru mjög stoltir af þessum sérstaka vínvið. Á myndinni hérna við hliðina er hægt að sjá herlegheitin - á húsinu vinstra megin við miðju. Ég er annars búinn að smakka nokkur af vínunum hérna og er alveg ófeiminn við að viðurkenna að þau eru bara dágóð. Sum hvítvínin eru sérstaklega góð og rauðvínin eru prýðileg.

Segi kannski seinna frá hvernig þessi uppfærsla á Cosi fan tutte leggst í mig. 

Prógrammið okkar er að helmingi rússneskt og að hinum helmingnum ítalskt. Fyrst sönglög eftir Rachmaninov og svo aríur úr óperum eftir Tchaikovksíj og lokasenan úr Eugene Onegin. Í seinni hlutanum verða svo sönglög eftir Tosti og óperuaríur eftir Verdi og dúett úr Il trovatore. Meiri upplýsingar um þessa tónleika eru á www.salurinn.is. Sumsé alltsaman útlenskt, sem ég held sé bara gott og ábyggilega áhugavert fyrir tónlistarunnendur á höfuðborgarsvæðinu sem eru vanir að heyra alltaf einhver íslensk sönglög á flestum einsöngstónleikum. En það verður alla vegana mjög ánægjulegt fyrir okkur að fást við allt þetta drama og rómantíkina - passar okkur mjög vel. Við Ljúba byrjum bara að bæta íslensku framburðinn hennar svo að þegar við höldum tónleika hérna næst getum við sungið dúett úr einhverri íslenskri óperu - nú eða þá "Nú andar suðrið".

Við fengum smá prufukeyrslu á þessu prógrammi okkar þegar okkur bauðst að halda tónleika í Grindavíkurkirkju núna á mánudaginn og það var auðvitað yndislegt. Grindvíkingar tóku okkur feiknavel og ég vona að þetta framtak verði til þess að tónleikahald í kirkjunni hjá þeim taki kipp og verði litskrúðugt. Mér skildist að Sigvaldi Kaldalóns hafi samið stórann hluta af sínum perlum þegar hann var læknir í Grindavík og ég er ekki frá því að það væri stórmerkilegt og vel þess virði að halda vel við minningu hans með fræknu tónleikahaldi.

Ég hef mikið verið að hugsa um framtíðarhúsnæði fyrir Íslensku óperuna síðan ég kom hingað heim, enda er brýn þörf á því. Gamla bíó hefur staðið vel fyrir sínu, en nú virðist vera kominn tími til að Óperan komist í stærra húsnæði, sem vonandi verður gott. Núna skilst mér að skilafrestur sé að renna út fyrir hönnunarhugmyndir að nýju óperuhúsi í Kópavogi og það verður forvitnilegt að fylgjast með hvernig hugmyndir menn leggja fram. Mér skilst að ætlunin sé að þetta eigi að rísa í grennd við Salinn, sem ég hugsa að geti komið stórvel út, en ég held að það þurfi að taka til greina hvernig fólk gerir sér dagamun þegar það fer á óperusýningar. Það er mjög algengt að fólk byrji á að fara á veitingahús áður en sýning byrjar og fari jafnvel á krár eða bari eftir að sýningum lýkur. Þetta kemur náttúrulega best út ef veitingahúsin og krárnar eða barirnir eru nálægt leikhúsinu. Þess vegna ætti Kópavogsbær að gera í því að reyna að laða að sér góða veitingamenn til að gera góða hluti þarna á hæðinni. Um leið og sýningalífið glæðist eru nefnilega allar líkur á að veitingahús í nágrenninu geti blómstrað. Allir yrðu ánægðir með það. Það hefði nefnilega verið tryggt ef óperuflutningur hefði verið hugsaður inní nýja Tónlistarhúsinu við höfnina, sem mér finnst nú reyndar stórglæsilegt og hlakka mikið til að heyra Sinfónína þar í góðum gír. En þá hefði verið svo auðvelt að gera sér dagamun í kringum óperusýningarnar. En fyrst svo er ekki verður nýtt óperuhús einfaldlega að draga að sér nýja veitingastaði og hugguleg kaffihús og krár.

Það hefur verið mjög gott að geta sungið með góðum félögum mínum, gömlum kunningjum og nýjum líka, í kirkjulegum athöfnum þessa síðustu daga, enda kemst maður í svo allt annað samband við tónlistina í svoleiðis söng. Ég hef ekkert sungið í kór í tæpa tvo áratugi og er núna að prófa það aftur. Það er svo gjörólíkt því að vera alltaf að syngja sem einsöngvari að það tekur svolítið á að þurfa að gíra sig niður í raddstyrk, en er samt feikna gott fyrir sálartetrið. Og sálmarnir eru oft svo mannbætandi að maður hefur bara gott af að syngja þá sem oftast. Og mannsröddin er og verður alltaf það hljóðfæri sem best kemur til skila tilfinningalegum blæbrigðum í tónlist; maður kemst alltaf best í samband við hið einfaldasta en um leið mikilvægasta í lífinu þegar maður syngur í kirkju.

Það er erfitt fyrir mig að venjast því að tala bara íslensku dags daglega, enda er ég giftur rússneskri konu og við tölum saman á samblandi af rússnesku og ensku, þar sem við bætast orð úr tungumáli þess lands sem við erum í hverju sinni, einsog "stau" fyrir umferðarteppu ef við erum í Þýskalandi, "peage" til að borga hraðbrautartollana í Frakklandi og þar fram eftir götunum. En ég verð að viðurkenna að mér gengur illa að venjast því hvað það eru margir blaða- og fréttamenn við störf hérna núna sem eru beinlínis illa menntaðir í tungumálinu ástkæra og blöðin leyfa sér að birta fréttatexta með hreint ótrúlegum villum. Ég hef lengi fylgst með fréttum á vefsíðu Moggans og hef lengi pirrast yfir því hvað fréttatextarnir þar eru oft uppfullir af stafsetningarvillum og vondu máli, en ég sé núna að þetta er ekkert einsdæmi. Arndís systir fann leiguíbúð fyrir mig hérna niðrí miðbæ Reykjavíkur meðan ég er við störf í Óperunni og ég fæ alltaf af og til Fréttablaðið gegnum bréfalúguna. Þar eru margar góðar greinar og oft merkileg mál rædd, en í sumum tilfellum er réttritun svo ábótavant að mér bregður illilega. Ekkert meira núna í dag en oft áður. Á fimmtugustu síðu Fréttablaðsins í dag er fjallað um Jón Gunnar Geirdal og Pétur Jóhann Sigfússon. Ég kannast ekkert við þá, en get ímyndað mér að um sé að ræða einhverja spéspekinga. Hinsvegar er þar að finna myndatexta þar sem segir að Jón Gunnar sé tilbúinn að leggja fram hjálparhönd ef Ólafi Ragnari vantar nýja frasa! Að "leggja fram hjálparhönd" hefði verið kallað að "bjóða hjálparhönd" held ég, en það er samt ekki svo slæmt - að leggja fram hjálparhönd hljómar vel finnst mér, og sögnin "að vanta" hefði stýrt þolfalli, en ekki þágufalli þegar ég var hérna við störf síðast. En kannski er ég bara svona mikið eftirá og þágufallssýkin er orðin að reglu! Og til að nefna annað dæmi er frétt á annarri síðu Fréttablaðsins í dag þar sem fjallað er um Öryrkjabandalagið og fráför Sigursteins Mássonar eftir ósigur hans í kosningu stjórnar í hússjóð bandalagsins. Þar segir "Þá kemur einnig fram að dæmi séu um að fólk með hreyfihömlun hafi ekki komist í bað vikum þar sem baðherbergjum þeirra hafi ekki verið breytt með hliðsjón af fötlun þeirra". Ég er viss um að þar hefur átt að standa "vikum saman" en ekki bara "vikum". Hinsvegar er ég viss um að það hefur verið um að ræða tölvuinnsláttarmistök - orðið "saman" hefur sennilega bara þurrkast út í tölvuvinnslu fréttarinnar, enda er fréttin að öðru leyti nokkuð vel skrifuð. Og svo er að finna tvær villur á vefsíðu Moggans núna. Önnur er í erlendri frétt sem var skráð klukkan 13:12 þar sem er fjallað um fyrirhuguð hryðjuverk í Þýskalandi. Þar segir "Í kjölfarið hantóku líbönsk yfirvöld sýrlending sem grunaður er um aðild að al-Qaeda". Þar hefði átt að standa "handtóku". Og í íþróttafrétt sem var slegin inn klukkan 14:26 segir að "Íslenska B-landsliði í handknattleik vann öruggan, 32-27, sigur á Portúgölum á Posten-mótinu í Noregi í dag". Sem er auðvitað frábært, en þar hefði átt að standa "Íslenska B-landsliðið".

En mér sýnist að með tilkomu tölvuvinnslu fréttatexta hefur prófarkalestri hrakað. Þegar ég vann uppá gamla Þjóðviljanum með snillingum einsog Merði Árnasyni og Árna Bergmann og prófarkalesurum einsog Elíasi Mar þá hefði þágufallsvillum verið komið fyrir kattarnef hið snarasta og viðkomandi blaðamaður fengið áminningu um ábyrgð okkar gagnvart tungumálinu sem við notum til að tjá okkur. Ég verð nú að viðurkenna að pirringurinn vegna ritvillnanna er aðallega vegna þess hvað Mogginn leyfir sér að birta vonda fréttatexta á vefsíðum sínum. Þar hef ég rekist á villur í hvert sinn sem ég hef verið að skoða fréttirnar á flakki mínu um heiminn og hef alltaf orðið jafn miður mín vegna ónákvæmninnar. Mér finnst að fréttablöð eigi að leggja metnað sinn í að skrifa fréttir á góðri íslensku og rétt stafsettar, svo fólk hafi gott aðhald með tungumálinu.